[χρόνος ανάγνωσης 6 λεπτά και 20 δευτ.]
Σε τροχιά σύγκρουσης με κάθε αρμόδιο βρίσκεται το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας / Τμήμα Δυτικής Κρήτης (ΤΕΕ/ΤΔΚ), εκπέμποντας σήμα κινδύνου για τις σοβαρές παραλείψεις στο έργο του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.). Παρά την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών, ο θεσμικός τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας προειδοποιεί ότι ο τρέχων σχεδιασμός αγνοεί βασικές αναπτυξιακές ανάγκες, το εγκεκριμένο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο, αλλά και τη βιωσιμότητα των μετακινήσεων για τους κατοίκους της περιοχής.
Η θέση του ΤΕΕ/ΤΔΚ είναι σαφής: Ο Β.Ο.Α.Κ. δεν είναι απλώς ένας δρόμος, αλλά η ραχοκοκαλιά ενός συστήματος συνδυασμένων μεταφορών. Ωστόσο, η σύμβαση υλοποίησης φαίνεται να αφήνει «εκτός κάδρου» τις στρατηγικές πύλες εισόδου της Δυτικής Κρήτης.
Σύμφωνα με την αναλυτική εισήγηση των συλλογικών οργάνων του Επιμελητηρίου, οι βασικές απαιτήσεις που παραμένουν ανεκπλήρωτες είναι:
Αποκλεισμός Σούδας και Αεροδρομίου Χανίων: Παρά τον χαρακτηρισμό του ως «Έργο Εθνικού Επιπέδου», η οδική σύνδεση του Β.Ο.Α.Κ. με το λιμάνι και το αεροδρόμιο απουσιάζει από την τρέχουσα σύμβαση.
Το «Κενό» της Κισσάμου: Δεν προβλέπεται η παράκαμψη της Κισσάμου και η σύνδεση με το λιμάνι Καβονησίου, υποβαθμίζοντας μια πύλη εθνικής σημασίας.
Τουριστικό «Έμφραγμα» στην Αγία Μαρίνα: Η απουσία κόμβου σε ένα τμήμα 6,6 χλμ. με έντονη τουριστική δραστηριότητα (μεταξύ Πλατανιά και Γαλατά) προμηνύει κυκλοφοριακό αδιέξοδο.
Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις στο Κίσσαμος – Χανιά: Η προτεινόμενη χάραξη «τέμνει» οικισμούς και περιλαμβάνει τεράστια τεχνικά έργα (ορύγματα και επιχώματα) που αλλοιώνουν το φυσικό ανάγλυφο.
Κοινωνική Αδικία στα Διόδια: Απουσιάζει η μέριμνα για ελεύθερη διέλευση ή ειδική τιμολόγηση των μόνιμων κατοίκων που αναγκάζονται να χρησιμοποιούν τον άξονα καθημερινά.
Ημιτελής Παράκαμψη Ρεθύμνου: Η Νότια Παράκαμψη παραμένει εκτός, παρά την ωριμότητα των μελετών και την ανάγκη αποσυμφόρησης της πόλης.
Ασφάλεια και Service Roads: Στο Ρέθυμνο, η αναβάθμιση περιορίζεται στο οδόστρωμα, χωρίς την κατασκευή αναγκαίων παράπλευρων οδών και κυκλικών κόμβων (π.χ. Ατσιπόπουλο).
Κόμβος Πανόρμου: Εκκρεμεί η διασφάλιση της λειτουργικής πρόσβασης για τις τουριστικές υποδομές της περιοχής.
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Τμήμα Δυτικής Κρήτης (ΤΕΕ/ΤΔΚ), επισημαίνει, ότι συγκεκριμένα απουσιάζουν:
• Η οδική σύνδεση του Β.Ο.Α.Κ. με το λιμένα προς Σούδας και το αεροδρόμιο Χανίων. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
– Το έργο «Οδική Σύνδεση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης με το Λιμένα Σούδαςκαι τον Αερολιμένα Χανίων Ιωάννης Δασκαλογιάννης» έχει χαρακτηριστείσύμφωνα με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών ως ΈργοΕθνικού Επιπέδου, Ειδικό και Σημαντικό και έχει ενταχθεί από το 2020 στονπρογραμματικό σχεδιασμό προς Γενικής Γραμματείας Υποδομών του ΥπουργείουΥποδομών και Μεταφορών.- Βάσει του εγκεκριμένου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου προς ΠεριφέρειαςΚρήτης ο λιμένας προς Σούδας είναι χαρακτηρισμένος ως διεθνής λιμενική πύληκαι το αεροδρόμιο Χανίων ως διεθνούς εμβέλειας αερολιμενική πύλη και το έργοπρος σύνδεσης του Β.Ο.Α.Κ με προς δύο αυτές πύλες προκρίνεται ως ύψιστηςπροτεραιότητας.
– Έχουν ανατεθεί με διαδικασία απευθείας διαπραγμάτευσης τον Φεβρουάριο2021 και εκπονούνται ή έχουν εκπονηθεί μελέτες (γεωλογικές, γεωτεχνικές,στατικές, τοπογραφικές, συγκοινωνιακές, υδραυλικές, κυκλοφοριακές, ανάλυσηςκόστους-οφέλους και περιβαλλοντικών επιπτώσεων) ύψους περίπου 690.000ευρώ. Επισημαίνεται ότι το ίδιο έργο είναι αντικείμενο και παλαιότερων μελετώνύψους περίπου 1εκ ευρώ που ολοκληρώθηκαν μετά από δεκαετίες αλλά ουδέποτεέγιναν αποδεκτές προς υλοποίηση από το αρμόδιο Υπουργείο.
• Το οδικό τμήμα της παράκαμψης Κισσάμου και της σύνδεσης του Β.Ο.Α.Κ με το Λιμένα Κισσάμου/Καβονήσι. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
– Ο λιμένας Κισσάμου αποτελεί τον δυτικότερο λιμένα της Κρήτης και σύμφωνα με τ εγκεκριμένο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο της Περιφέρειας Κρήτης χαρακτηρίζεται ως προς την επιβατική και εμπορευματική του λειτουργία ως λιμένας εθνικής σημασίας (διαπεριφερειακής εμβέλειας).
– Έχει εγκριθεί από τον Μάιο 2023 η δωρεά, εκ μέρους εταιρείας που συμμετείχε στην ωρίμανση μελετών του Β.Ο.Α.Κ., και η παραλαβή από το Υπουργείο Υποδομών, των μελετών της φάσης του Γεωμετρικού Σχεδιασμού (στάδιο Προμελέτης) που απαιτούνται για την έκδοση των περιβαλλοντικών όρων και τη δημοπράτηση κατασκευής του έργου «Παράκαμψη Καστελίου – Κισσάμου». Οι μελέτες αυτές λαμβάνουν υπόψη τις εγκεκριμένες σε παλαιότερη σύμβαση μελέτες. Σύμβαση που ανατέθηκε στις 18-07-2008, με διαδοχικές αποφάσεις παρατάθηκε μέχρι 31-12-2022 και τελικά διακόπηκε (05-10-2022).
– Υπάρχει ενεργή σύμβαση τεχνικού συμβούλου της αρμόδιας διεύθυνσης του Υπουργείου Υποδομών (ΔΥΟ Δ13) για την ωρίμανση των διαδικασιών ανάθεσης του έργου της Παράκαμψης Καστελίου Κισσάμου.
• Η μέριμνα για την προσθήκη νέου Α/Κ τεσσάρων κλάδων (ή έστω Η/Κ) στο ύψος της Αγίας Μαρίνας πλησίον της Χ.Θ. 26+000 αξιοποιώντας και τις εγκεκριμένεςμελέτες του Ανισόπεδου Κόμβου Αγ. Μαρίνας (Απόφαση Έγκρισης ΔΜΕΟ/ε/ο/768/15-7-1999), της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Απόφαση Έγκρισης ΕΥΠΕ143787/28-8-2009) και της Οριστικής Μελέτης Οδοποιίας Ανισόπεδου Κόμβου Αγ.Μαρίνας (Απόφαση Έγκρισης ΔΜΕΟ/οικ/7543/ε/1103/21-12-2009). Αυτό παρά τογεγονός ότι από τη σύμβαση που πρόκειται να υλοποιηθεί προκύπτει συνεχές οδικότμήμα μήκους περίπου 6,6χλμ μεταξύ των Α/Κ Πλατανιά και Α/Κ Γαλατά το οποίοδιέρχεται από περιοχές έντονης τουριστικής δραστηριότητας οι οποίες δεν θαεξυπηρετούνται από κόμβο.
• Η μέριμνα για τις επιπτώσεις της επιλογής της προτεινόμενης χάραξης στο τμήμα Κίσσαμος – Χανιά ως προς το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον. Επισημαίνεται εκ νέου ότι η προτεινόμενη χάραξη στο τμήμα Κίσσαμος – Χανιά διέρχεται πλησίον (εντός της ζώνης των 1000μ) από 47 οικισμούς και εντός των οικισμών Νωπήγεια και Καλυδωνία. Κατά μήκος, δε, του άξονα της νέας χάραξης περιλαμβάνονται ορύγματα συνολικού μήκους τουλάχιστον 1700μ (με μέγιστο ύψος ορύγματος περί τα 20μ και μήκους ορύγματος τα 221μ) και επιχώματα συνολικού μήκους τουλάχιστον 3000μ (με μέγιστο ύψος επιχώματος περί τα 23μ και μήκους επιχώματος 869μ).
• Η μέριμνα για την εφαρμογή ζωνών ελεύθερης διέλευσης που μπορούν να διασφαλίσουν την απαλλαγή ή την προνομιακή μεταχείριση και σε κάθε περίπτωση, την ελεύθερη διέλευση των μόνιμων κατοίκων των περιφερειακών Δήμων για τις τακτικές μετακινήσεις τους από και προς την πόλη των Χανίων και του Ρεθύμνου.
• Το οδικό τμήμα της Νότιας Παράκαμψης Ρεθύμνου. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
– αποτελεί έργο υψηλής προτεραιότητας και καθοριστικής σημασίας, τόσο για την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση του αστικού ιστού όσο και για τη λειτουργική σύνδεση της πόλης με τον νέο ΒΟΑΚ.
– Για το κεντρικό τμήμα (οδός Ευ. Δασκαλάκη/παλαιό Πανεπιστήμιο – οδός Κουρμούλη) έχει εκδοθεί η Απόφαση 45/2022 της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωροταξίας Περιφέρειας Κρήτης (ΑΔΑ: 6ΕΖΩ7ΛΚ-ΜΘ0), με την οποία διατυπώθηκε ομόφωνα θετική γνωμοδότηση επί της ΜΠΕ της «Νότιας Παράκαμψης Ρεθύμνου», έργου μήκους 3,5 χλμ. και ο ΟΑΚ ΑΕ έχει οριστεί Αναθέτουσα και Προϊσταμένη Αρχή και η Διεύθυνση Συγκοινωνιακών Έργων του ΟΑΚ ως Διευθύνουσα Υπηρεσία για το σύνολο των υπολειπόμενων οριστικών μελετών και ερευνών που απαιτούνται ώστε το περιβαλλοντικά αδειοδοτημένο τμήμα των 3,5 χλμ. να αποκτήσει ωριμότητα δημοπράτησης.
– Για το Ανατολικό τμήμα επέκτασης (οδός Δασκαλάκη – κόμβος Αμαρίου) έχει προσληφθεί από το 2024 τεχνικός σύμβουλος στο Υπουργείο Υποδομών για τη μελέτη του τμήματος από το παλαιό Πανεπιστήμιο έως τον κόμβο Αμαρίου.
– Για το δυτικό τμήμα επέκτασης (οδός Κουρμούλη – κόμβος Ατσιποπούλου) έχει
ξεκινήσει η μελετητική διαδικασία από το 2023, όταν ο ΟΑΚ δημοσίευσε πρόσκληση για την «Αναβάθμιση Ισόπεδου Κόμβου Ατσιπόπουλου Ν. Ρεθύμνης», στο αντικείμενο της οποίας εντάχθηκαν η Προωθημένη Αναγνωριστική Μελέτη – Οριστική Μελέτη της συνδετήριας δευτερεύουσας οδού κόμβου Ατσιπόπουλου – οδού Κουρμούλη, μήκους περίπου 3 χλμ.
• Η μέριμνα για την αναβάθμιση της υφιστάμενης παράκαμψης ΒΟΑΚ περιμετρικά της πόλης του Ρεθύμνου δεδομένου ότι η αναβάθμιση του υφιστάμενου τμήματος δενμπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά σε επεμβάσεις επί του κυρίως καταστρώματος, όπωςασφαλτικά, απορροή ομβρίων και στηθαία ασφαλείας. Αντιθέτως απαιτείται νασυμπεριληφθούν και ουσιαστικές συνοδευτικές παρεμβάσεις, ειδικότερα:- η αξιοποίηση του υφιστάμενου εύρους απαλλοτρίωσης εκατέρωθεν του ήδηκατασκευασμένου τετράιχνου τμήματος του ΒΟΑΚ, το οποίο σε μεγάλο μέρος τουκυμαίνεται από 12 έως 20 μέτρα, με ευνοϊκό ανάγλυφο και σχετικά περιορισμένεςαπαιτήσεις κατασκευαστικής παρέμβασης. Υπό τα δεδομένα αυτά, η κατασκευήεπιλεγμένων τμημάτων παράπλευρων οδών (service roads) κρίνεται όχι μόνοεφικτή αλλά και απολύτως αναγκαία.
– η κατασκευή νέων βοηθητικών κυκλικών κόμβων στους δύο υφιστάμενουςεπικίνδυνους κόμβους, ήτοι Ατσιποπούλου και Αγίου Βασιλείου (Τυμπακίου),κατά αντιστοιχία με τις προβλέψεις της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεωνγια αντίστοιχες παρεμβάσεις σε επικίνδυνους κόμβους στην περιοχή τουΗρακλείου.
• Η μέριμνα για την μελέτη κατασκευής νέου ημικόμβου στην περιοχή Θεοτοκοπούλου δεδομένου ότι το μορφολογικό ανάγλυφο του Ρεθύμνου, σε αντίθεσημε άλλες πόλεις της Κρήτης, καθιστά δυσχερή την ομαλή σύνδεση του κεντρικού αστικούιστού με τους υφιστάμενους κόμβους. Η δημιουργία του νέου ημικόμβου, ο οποίος θαεξυπηρετεί τις κινήσεις από και προς Χανιά σε ενδιάμεση θέση μεταξύ των υφιστάμενωνκόμβων, εκτιμάται ότι θα συμβάλει ουσιωδώς στην αποσυμφόρηση του κέντρου τηςπόλης και στη μείωση των διαμπερών μετακινήσεων μέσω αυτού.
• Η μέριμνα για την ορθή κατασκευή του κόμβου Πανόρμου δεδομένου ότι:- η περιοχή εντάσσεται σε τμήμα του ΒΟΑΚ με υφιστάμενη περιβαλλοντικήαδειοδότηση, καθώς για το τμήμα Πάνορμο – Εξάντης έχει εκδοθεί ΑΕΠΟ με αρ.πρωτ. 205672/30.11.2011 (ΑΔΑ: 456Τ0-ΙΦ6).
– Εκκρεμεί η επίσημη γνωστοποίηση των ισχυουσών διοικητικών πράξεων, τουακριβούς σταδίου μελετητικής ωρίμανσης και της προβλεπόμενης τεχνικήςδιαμόρφωσης του κόμβου, καθώς και η αξιοποίηση και ουσιαστική αναβάθμισητης υφιστάμενης σύνδεσης, με πρόβλεψη πλήρους, ασφαλούς και λειτουργικήςπρόσβασης του Πανόρμου, των τουριστικών εγκαταστάσεων και του τοπικούοδικού δικτύου προς τον νέο ΒΟΑΚ, ώστε να μην προκύψει απομείωση τηςπροσβασιμότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της περιοχής.
Πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό ότι αποσπασματικές ή και πιο συντονισμένεςενέργειες φορέων που στοχεύουν στην αλλαγή των προτεραιοτήτων ως προς τηνυλοποίηση του προγραμματικού σχεδιασμού των έργων του οδικού δικτύου τηςΠεριφέρειας Κρήτης και ειδικά του διευρωπαϊκού και των αντίστοιχωνχρηματοδοτήσεων στα οποία αυτά εντάσσονται είναι μεν χρήσιμες αλλά σε καμίαπερίπτωση δεν πρέπει να μοχλεύουν συνθήκες μη ισόρροπης ανάπτυξης του τόπου καινα κινδυνεύουν να λειτουργούν αποπροσανατολιστικά ως προς τις αναγκαίεςδιεκδικήσεις έργων από την πολιτική ηγεσία.
Οι παραγωγικοί φορείς της Δυτικής Κρήτης πρέπει να κατανοήσουν ότι η εφικτότητα υλοποίησης των προαναφερθέντων εξαρτάται άμεσα, τεχνικά και χρονικά, από τον υπό κατασκευή Β.Ο.Α.Κ. και ότι οι πολιτικές αποφάσεις για την ένταξη των έργων που προαναφέρθηκαν σε χρηματοδοτικά εργαλεία ή η ανάληψη νομοθετικών πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της καθημερινότητας των χρηστών των έργων πρέπει να ληφθούν άμεσα.
Στο πλαίσιο αυτό η «Α» του ΤΕΕ-ΤΔΚ:
• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη της τοπικής αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού τηςΠεριφέρειας Κρήτης, της ΠΕΔ Κρήτης και των παραγωγικών φορέων της Δυτικής Κρήτης ώστε να υπάρξει κοινή παρέμβαση υπέρ της άμεσης υλοποίησης των προτεραιοτήτων που επισημαίνει.
• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη των βουλευτών των ΠΕ της Δυτικής Κρήτης και τους καλεί να τοποθετηθούν και να παρέμβουν υπέρ της άμεσης υλοποίησης των προτεραιοτήτων που επισημαίνει.
• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη της τοπικής κοινωνίας η οποία θα κληθεί να χρησιμοποιήσει τα έργα και τα οποία, αυτονόητα, θα πρέπει να εξυπηρετούν με τον καλύτερο τρόπο τον σκοπό υλοποίησής τους επιτυγχάνοντας συνθήκες βιώσιμης λειτουργίας και προοπτική ευημερίας και τοπικής ανάπτυξης.
• Επισημαίνει εκ νέου ότι η γνωμοδότηση του Τεχνικού Επιμελητηρίου επί των τεχνικών θεμάτων και μελετών είναι υποχρεωτική βάσει της κείμενης νομοθεσίας και καλεί για μια φορά ακόμη το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών να αποστείλει στο ΤΕΕ-ΤΔΚ όλο το υλικό των μελετών για τα έργα που προαναφέρθηκαν.
