[χρόνος ανάγνωσης 9 λεπτά και 40 δευτ.]
Στην Παγκρήτια Ημερίδα «Κρητών Καλλιεργείν 2026» με στόχο τον επανασχεδιασμό του Πρωτογενή Τομέα μέσα από το συνδυασμό Αγροδιατροφικής Καινοτομίας και της Βιωματικής Γαστρονομίας, συμμετείχε ο Δήμαρχος Σφακίων Ιωάννης Ζερβός.
Στο Συνεδριακό Κέντρο του Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ) το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026, επιστήμονες, ειδικοί και εκπρόσωποι φορέων συναντήθηκαν και αντάλλαξαν γνώσεις, εμπειρίες, σχεδιασμούς και προτάσεις που αφορούν και επιτρέπουν κινήσεις και δράσεις για τον Επανασχεδιασμό του Πρωτογενούς Τομέα σε συνάρτηση με τη Βιωματική Γαστρονομία, ώστε να αναδειχθεί ο ρόλος της Κρήτης ως πρότυπο αγροδιατροφικής καινοτομίας και γαστρονομικού πολιτισμού.
Όπως τόνισε ο Δήμαρχος Σφακίων, «Η σύμπραξη Περιφερειακής Αναπτυξιακής Εταιρείας Κρήτης, Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων, Επιμελητηρίου Χανίων και συναφών με τον πρωτογενή τομέα φορέων και ειδικών, επιβάλλεται. Σε μία εποχή όπου οι συνθήκες στον τουρισμό αλλάζουν και η αναζήτηση για αυθεντικές εμπειρίες και συμμετοχής σε όλα όσα συνθέτουν την ταυτότητα ενός τόπου με επίκεντρο τον πρωτογενή τομέα και την αυθεντική ζωή, περιοχών της ενδοχώρας, βρίσκεται στο επίκεντρο των αναζητήσεων και αποφάσεων επισκεπτών και τουριστών».
Η αυθεντικότητα στις υπηρεσίες φιλοξενίας, και η βιωματική αντανάκλαση, του τι θέλουν οι επισκέπτες και τουρίστες της Κρήτης σε σχέση με το τι μπορούν και θέλουν να προσφέρουν οι άνθρωποι του πρωτογενή τομέα, πρέπει να μας οδηγήσουν, σύμφωνα με τον Δήμαρχο Σφακίων, στον επαναπροσδιορισμό και επανασχεδιασμό του πρωτογενή μας τομέα. «Επαναπροσδιορισμός και επανασχεδιασμός από τον οποίο δεν πρέπει να λείπει η σημαντική, σοβαρή και ουσιαστική συμμετοχή Περιφέρειας Κρήτης, Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Υπουργείου Τουρισμού, Υπουργείου Ναυτιλίας, αλλά και των ξενοδόχων του νησιού οι οποίοι οφείλουν να διατηρούν στενές επαφές και συνλειτουργία με την τοπική αυτοδιοίκηση», δήλωσε ο κ. Ιωάννης Ζερβός.
Στον πλούτο των ομιλιών κατά τη διάρκεια της Ημερίδας, ο Δήμαρχος Σφακίων είχε την ευκαιρία να προσθέσει και να προβάλλει τις θέσης της δημοτική αρχής Σφακίων οι οποίες ως κύριο γνώμονα, όπως ανέφερε, έχουν: «Τις συνέργειες αγροδιατροφής και τουρισμού, γαστρονομίας και δικτύωσης με κέντρα αποφάσεων και καθοδηγητές γνώμης του εξωτερικού. Όσοι ενδιαφέρονται για το μέλλον της κρητικής αγροδιατροφής, το μέλλον του τουρισμού, δεν γίνεται να μην ενδιαφέρονται για το μέλλον του πρωτογενή τομέα και των ανθρώπων του. Όπως δε γίνεται να μην νοιάζονται για την αυθεντική Κρήτη που δεν πρέπει να χάσουμε αλλά και να χαθεί», τόνισε ο Δήμαρχος Σφακίων.
Η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, όπως ανέφερε στην ομιλία του ο Δήμαρχος Ιωάννης Ζερβός: «…πρέπει να περάσουν σε ένα μοντέλο το οποίο θα εμπεριέχει τρία βασικά χαρακτηριστικά. Το σεβασμό στο έργο των ανθρώπων του πρωτογενή τομέα, την ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας προϊόντων με τον απόλυτο σεβασμό στη φύση και επίσης, τη σχέση προϊόντων με την γαστρονομία και τον τουρισμό ο οποίος ενισχύει την οικονομία μας και τον κύκλο που κάνει κάθε χρόνο, με τις ίδιες ακριβώς στάσεις ενδιαφέροντος… Πιστεύω πως ο επανασχεδιασμός του Πρωτογενούς Τομέα πρέπει να ξεφύγει από το άγχος της μεγιστοποίησης της παραγωγής που όλα αυτά τα χρόνια αγχώνει τους ανθρώπους του συγκεκριμένου τομέα αλλά και σοκάρει τη γη και να περάσουμε στην Αναγεννητική Γεωργία, με ποιοτικά καθαρά προϊόντα από μία ξεκούραστη γη η οποία θα πάψει να υποδέχεται χημικά, λιπάσματα και βία… Καθώς επίσης η τεχνολογία στην παραγωγή, να πάψει να έχει στόχο την υπερπαραγωγή και να στοχεύσουμε στην παραγωγή ποιοτικών προϊόντων όπου το παραγόμενο προϊόν θα έχει την τιμή που αξίζει ο κόπος του αγρότη, του κτηνοτρόφου, του μελισσοκόμου, του αλιέα και η ίδια αυτή τιμή θα αποτυπώνει και θα ανταποκρίνεται στην αξία της Βιωματικής Γαστρονομίας στην οποία η τροφή είναι και ταξίδι και εμπειρία. Διότι καταναλώνοντας ο πολίτης μας αλλά και ο επισκέπτης, ο τουρίστας, ο κάθε πραγματικά ενδιαφερόμενος για τον πολιτισμό και την ταυτότητα μας, ένα υπέροχο ποιοτικά πιάτο θα μπορεί να ταξιδέψει στη διαδρομή της Κρήτης που περνάει μέσα από τον αγρότη, τον κτηνοτρόφο, το βοσκό μας και τον μελισσοκόμο μας».
Αναλυτικότερα ο Δήμαρχος Σφακίων Ιωάννης Ζερβός ανέφερε:
«Καλημέρα κυρίες και κύριοι,
και σας ευχαριστώ και προσωπικά που ο Επανασχεδιασμός του Πρωτογενή Τομέα, είναι θέμα για το οποίο δείχνετε ενδιαφέρον και αναγνωρίζετε πως μέσω της επιμέλειας μας και των σωστών κινήσεων σχετικά με τον πρωτογενή τομέα, μπορούμε να ενώσουμε την παράδοση της κρητικής γης με την καινοτομία και την εξωστρέφεια.
Όλοι εμείς που βρισκόμαστε στο τιμόνι της διοίκησης και της οργάνωσης, ο καθένας από το δικό του μετερίζι, αντιλαμβανόμαστε πως για να υπάρξει μέλλον, βιώσιμο μέλλον του πρωτογενή τομέα και των αγροτών μας των κτηνοτρόφων μας, των μελισσοκόμων, των αλιέων μας θα πρέπει να επενδύσουμε και να προτείνουμε λύσεις στις οποίες ο πυλώνας θα στηρίζει παράλληλα τόσο την αγροδιατροφή όσο και την επιχειρηματικότητα.
Ουδείς μας αμφισβητεί πως ο πρωτογενής τομέας είναι ο πυρήνας της κρητικής ταυτότητας, της οικονομίας μας και της κοινωνικής μας συνοχής, όπως επιμένω να λέω όπου βρεθώ και σταθώ.
Παρά τις συνεχιζόμενες προκλήσεις, τις αναταράξεις και τις δυσκολίες του, ο τομέας αυτός αδιαφιλονίκητα προσφέρει τα μέγιστα στην ανάπτυξη, στην απασχόληση ενώ όσο υπερβολικό και αν ακουστεί, είναι το σκούντημά που η γη μας δέχεται ότι δεν την εγκαταλείπουμε και θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε αλλά και να αγωνιούμε για αυτήν.
Πολύ γρήγορα να σας αναφέρω πως ο πρωτογενής τομέας της Κρήτης συμβάλλει στο 31% του περιφερειακού ΑΕΠ, ενώ το ΑΕΠ της Κρήτης αντιπροσωπεύει το 12% του συνολικού πρωτογενούς ΑΕΠ της χώρας. Το 23,42% του ενεργού πληθυσμού εργάζεται σε αυτόν, ενώ εδώ στην Κρήτη διαθέτουν οι απασχολούμενοι, ισχυρή εξειδίκευση σε προϊόντα υψηλής ποιότητας, όπως το ελαιόλαδο, το κρασί και τα τυροκομικά.
Όλα αυτά έχουν έναν ισχυρό αντίκτυπο που δεν είναι άλλος από τη διεθνή αναγνώριση των προϊόντων μας που και αυτή με τη σειρά της αντανακλά το μεγαλείο της ιστορίας μας, της παράδοσης και της μοναδικής γης, που για αυτή σήμερα συναντηθήκαμε και νοιαζόμαστε.
Συχνά γίνεται λόγος για ριζικό επανασχεδιασμό του πρωτογενούς τομέα και με την πάροδο των καιρών και των χρόνων διαπιστώνουμε ότι πλέον τούτο αφορά σε μια επιτακτική ανάγκη επιβίωσης. Διότι ας μην ξεχνάμε πως η τροφή παραμένει ο πλέον γερός κρίκος που συνδέει τις κοινωνίες και τους λαούς.
Η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία πιστεύω πως πρέπει να περάσουν σε έναν μοντέλο το οποίο θα εμπεριέχει τρία βασικά χαρακτηριστικά…
Το σεβασμό στο έργο των ανθρώπων του πρωτογενή τομέα, την ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας προϊόντων με τον απόλυτο σεβασμό στη φύση και επίσης, τη σχέση προϊόντων με την γαστρονομία και τον τουρισμό ο οποίος ενισχύει την οικονομία μας και τον κύκλο που κάνει κάθε χρόνο με τις ίδιες ακριβώς στάσεις ενδιαφέροντος.
Πιστεύω πως ο επανασχεδιασμός του Πρωτογενούς Τομέα πρέπει να ξεφύγει από το άγχος της μεγιστοποίησης της παραγωγής που όλα αυτά τα χρόνια αγχώνει τους ανθρώπους του συγκεκριμένου τομέα αλλά και σοκάρει τη γη, και να περάσουμε στην Αναγεννητική Γεωργία, με ποιοτικά καθαρά προϊόντα από μία ξεκούραστη γη η οποία θα πάψει να υποδέχεται χημικά, λιπάσματα και βία.
Την ίδια ώρα θα πρέπει με βάση την αγωνία μας για το μέλλον του νερού, να εντάξουμε στον πρωτογενή τομέα τη χρήση τεχνολογιών ακριβείας ώστε να καταφέρουμε την ελαχιστοποίηση της σπατάλης νερού.
Καθώς επίσης η τεχνολογία στην παραγωγή, να πάψει να έχει στόχο την υπερπαραγωγή και να στοχεύσουμε στην παραγωγή ποιοτικών προϊόντων όπου το παραγόμενο προϊόν θα έχει την τιμή που αξίζει ο κόπος του αγρότη, του κτηνοτρόφου, του μελισσοκόμου, του αλιέα και η ίδια αυτή τιμή θα αποτυπώνει και θα ανταποκρίνεται στην αξία της Βιωματικής Γαστρονομίας στην οποία η τροφή είναι και ταξίδι και εμπειρία.
Διότι καταναλώνοντας ο πολίτης μας αλλά και ο επισκέπτης, ο τουρίστας ο κάθε πραγματικά ενδιαφερόμενος για τον πολιτισμό και την ταυτότητα μας, ένα υπέροχο ποιοτικά πιάτο θα μπορεί να ταξιδέψει στη διαδρομή της Κρήτης που περνάει μέσα από τον αγρότη, τον κτηνοτρόφο, το βοσκό μας και τον μελισσοκόμο μας.
Οπότε πρέπει να αφοσιωθούμε πιστεύω, σε έναν επανασχεδιασμό του πρωτογενούς τομέα ο οποίος θα περιλαμβάνει την ανάδειξη αυτών των ιστοριών, αυτών των διαδρομών που σήμερα πια δεν φοβούνται ούτε την τεχνολογία, μήτε όμως και την εκπαίδευση και την καινοτομία.
Είμαι πεπεισμένος ότι αν καταφέρουμε να συνδέσουμε τον επαναπροσδιορισμό και επανασχεδιασμό του πρωτογενή τομέα με το περιβάλλον, τη γαστρονομία, τον τουρισμό, και τις ανάγκες των ανθρώπων του πρωτογενή τομέα, θα καταφέρουμε πολλά μεταξύ αυτών και τη μείωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος το οποίο πλέον έχει σχεδόν καταστρέφει, όχι μόνο κλονίσει αλλά καταστρέψει τη γη μας και τις θάλασσες μας.
Αυτός είναι και ο λόγος που επιμένω να εντάσσω στην ιδέα και το στόχο του επανασχεδιασμού τους πρωτογενούς τομέα είναι, τη διάσταση της ηθικής, και του σεβασμού στον κάθε εργαζόμενου του τομέα.
Ένας φίλος μου, είπε χθες το βράδυ, πως ο επανασχεδιασμός του πρωτογενούς τομέα δεν είναι μόνο ζήτημα οικονομικών δεικτών ή γεωπονικών μεθόδων. Είναι η προσπάθεια να ξαναβρούμε την ανθρωπιά μας μέσα από την τροφή. Και σε αυτό θέλω να καταφέρουμε να επενδύσουμε, να σχεδιάσουμε, να προτείνουμε.
Ως Δήμαρχος Σφακίων πιστεύω πως τα Σφακιά είναι ένα πολύ σοβαρό αντιπροσωπευτικό τερέν για να σχεδιαστεί ο αγώνας, του μοντέλου που σας προτείνω.
Τα Σφακιά τόπος του ουρανού, της θάλασσας, με ανθρώπους που επιμένουν να μη χάσουν την ταυτότητα τους, τις ρίζες τους και να μην ξεκόψουν από το παρελθόν το οποίο εμπεριέχει και τη γεύση της μάνας της γιαγιάς και τον ιδρώτα του πατέρα του παππού, τόπος άγριος, επιβλητικός, μα και ζωηρός, ουσιαστικός, αληθινός, τίμιος και αξιοπρεπής.
Ότι δηλαδή θέλει ο κάθε άνθρωπος να συμβαίνει στο τραπέζι που κάθεται με τους φίλους και την οικογένεια του. Αλήθεια και αξιοπρέπεια. Ιστορίες και τιμιότητα.
Στα Σφακιά όλα όσα συμβαίνουν στον πρωτογενή τομέα δεν αφορούν μόνο στα λεφτά, στο πορτοφόλι, στις τσέπες. Αφορούν κυρίως στον τρόπο ζωής, τιμής και επιβίωσης.
Για αυτό επιμένω πως ο επανασχεδιασμός του πρωτογενή τομέα επιβάλλεται διότι αυτό που πολλοί λένε ως απομόνωση 100 % θα μετατραπεί αν πετύχουμε, σε «Αυθεντική Εμπειρία».
Σας ανέφερα για την αναγεννητική γεωργία και κτηνοτροφία. Αυτό για τα Σφακιά σημαίνει αιγοπροβατοτροφία χαμηλής έντασης, διατήρηση των αυτόχθονων φυλών και χρήση των ορεινών βοσκοτόπων χωρίς υπερβόσκηση. Διότι έτσι θα καταφέρουμε να διατηρήσουμε την ποιότητα, την ταυτότητα και τα προϊόντα μας να παραμείνουν με ενδιαφέρον στους καταναλωτές και περιζήτητα.
Μπορώ να σας πως πολλές ιδέες, έχω χιλιάδες εικόνες στο μυαλό μου για τον αγρότη, τον κτηνοτρόφο, το στρωμένο τραπέζι, τον τουρίστα, το χαμόγελο του, πάνω από το σταμναγκάθι, τη γραβιέρα, τη Σφακιανή πίτα, τα καλιτσούνια, το γάλα και τις ιστορίες των βοσκών και των αγροτών.
Όμως δε θα σας κουράσω άλλο. Θέλω να πιστεύω ότι το δικό μας μάρκετινγκ στα Σφακιά μπορεί να είναι η διατήρηση των μικρών οικογενειακών μονάδων, η παραγωγή και πάλι ορεινών προϊόντων όπως άγρια χόρτα και τα μοναδικά βότανα του δυτικού βασιλείου του οικοσυστήματος μας, η πεποίθηση πως αν συνδέσουμε το σήμερα της παραγωγής μας με το χθες των οικογενειών μας και των ανθρώπων του τόπου μας θα καταφέρουμε να έχουμε και έσοδα, και ποιότητα και ταυτότητα και χαμόγελο.
Τα ζωντανά χωριά μας δεν μπορούν να υπάρξουν με νεκρούς τόπους με πονεμένη γη και με αγωνία για το μέλλον των παιδιών μας.
Όπως η φύση δε χαρίζεται έτσι δεν πρέπει να χαριστούμε και εμείς σε ημερίδες, φόρουμ, συσκέψεις και ανολοκλήρωτους σχεδιασμούς. Διότι το μέλλον μας, επιβάλλει ταχύτητα στις κινήσεις και τις πράξεις μας διότι πρέπει να καταλάβουμε ότι κάθε απομόνωση μπορεί να γίνει προορισμός αξιών.
Με αυτές τις αξίες εύχομαι, να λιπάνουμε τα χωράφια μας και να ταΐσουμε τα ζωντανά μας.
Σας ευχαριστώ.»
