Ο προγραμματισμένος χαιρετισμός του Αντιπεριφερειάρχη Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Κρήτης, Μιχάλη Βάμβουκα, δεν κατέστη δυνατό να παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της Ημερίδας Κρητών Καλλιεργείν 2026 λόγω έκτακτης ανελαστικής υποχρέωσης. Ο κ. Μιχάλης Βάμβουκας απέστειλε μεταγενέστερα το ακόλουθο κείμενο, στο οποίο τοποθετείται για τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και τις ευρωπαϊκές στρατηγικές που αφορούν τους νέους αγρότες και την ανανέωση των γενεών στη γεωργία.
Αγαπητοί Σύνεδροι
Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη δυνατότητα που μου δίνεται μέσα από το Forum του Κρητών Καλλιεργείν αυτό για να απευθύνω ένα σύντομο χαιρετισμό ως Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας στη Περιφέρεια Κρήτης και να σας μεταφέρω κάποιες σκέψεις για νέα εργαλεία πρόσβασης στη χρηματοδότηση των νέων αγροτών που θα ξεκλειδώσουν ανθεκτικές επενδύσεις στη ελληνική ύπαιθρο.
Για να γίνει κανείς αγρότης δεν αρκεί μόνο η γη: χρειάζεται και κεφάλαιο. Ωστόσο, για πολλούς επίδοξους νέους αγρότες, η χρηματοδότηση της ίδρυσης ή της επέκτασης μιας γεωργικής εκμετάλλευσης παραμένει απρόσιτη. Οι υψηλές απαιτήσεις εγγυήσεων, το περιορισμένο πιστωτικό ιστορικό και τα κυμαινόμενα εισοδήματα κάνουν τις τράπεζες απρόθυμες να χορηγήσουν δάνεια. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και οι πιο ενθουσιώδεις νέοι αγρότες δυσκολεύονται να επενδύσουν σε γη, εξοπλισμό ή βιώσιμες τεχνολογίες που θα τους επέτρεπαν να δημιουργήσουν βιώσιμες και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις.
Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία αναγνωρίζει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση ως θεμέλιο για να διασφαλιστεί ότι οι νέοι μπορούν να εισέλθουν, να παραμείνουν και να ευημερήσουν στη γεωργία. Με την ενίσχυση των χρηματοδοτικών μέσων, των εγγυήσεων και της στήριξης των επενδύσεων, η ΕΕ στοχεύει να αξιοποιήσει το κεφάλαιο για την ανανέωση και όχι εναντίον της.
Γιατί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι σημαντική
Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση καθορίζει ποιος μπορεί να ασχοληθεί με τη γεωργία, τι μπορεί να καλλιεργήσει και πώς μπορεί να καινοτομήσει. Όταν η πίστωση είναι σπάνια ή απαγορευτική, οι ευκαιρίες για ανανέωση εξαφανίζονται. Σε όλη την Ευρώπη, οι νέοι γεωργοί τείνουν να εκμεταλλεύονται μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις και να αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά χρέους από τις παλαιότερες γενιές. Τα παραδοσιακά πιστωτικά μοντέλα απαιτούν συχνά εξασφαλίσεις που οι νεοεισερχόμενοι δεν διαθέτουν, με αποτέλεσμα να εξαρτώνται από μεταβιβάσεις από την οικογένεια ή βραχυπρόθεσμες ρυθμίσεις.
Αυτοί οι περιορισμοί δεν περιορίζουν μόνο τις ατομικές σταδιοδρομίες, αλλά επιβραδύνουν την υιοθέτηση βιώσιμων τεχνολογιών, περιορίζουν την ανανέωση των γενεών και αποδυναμώνουν την ανθεκτικότητα των αγροτικών οικονομιών. Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, ακόμη και η καλή πρόσβαση σε γη ή η υποστήριξη της κατάρτισης δεν μπορούν να ριζώσουν.
Νέα χρηματοοικονομικά εργαλεία.
Η αξιολόγηση του δικτύου ΚΑΠ της ΕΕ σχετικά με τις στρατηγικές ανανέωσης των γενεών στα κράτη μέλη (2025) έχει χαρτογραφήσει τα εθνικά και περιφερειακά χρηματοοικονομικά μέσα σε όλη την Ευρώπη που ήδη προωθούν καινοτόμους τρόπους για τη μείωση του κινδύνου, τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και την επαναφορά της ελκυστικότητας των δανείων για τους νέους και τους νέους αγρότες. Οι επιτυχημένες προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:
1) Δημόσια συστήματα εγγυήσεων που μοιράζουν τον κίνδυνο μεταξύ κυβερνήσεων και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, επιτρέποντας στις τράπεζες να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια και μακρύτερες λήξεις στους νεοεισερχόμενους.
2) Εξειδικευμένες τράπεζες γεωργικών επενδύσεων και ταμεία δανείων που παρέχουν σταθερή χρηματοδότηση με χαμηλό επιτόκιο για γεωργικές καινοτομίες, επενδύσεις και ανανέωση των γενεών.
3) Συνδυασμένα δημόσια-ιδιωτικά μέσα που συνδυάζουν κεφάλαια της ΕΕ, εθνικά και ιδιωτικά, αξιοποιώντας δημόσιους πόρους για την απελευθέρωση μεγαλύτερων όγκων προσιτών πιστώσεων.
4) Πράσινα και θεματικά δάνεια που συνδέουν ευνοϊκές συνθήκες με βιώσιμες και φιλικές προς το κλίμα επενδύσεις, ευθυγραμμίζοντας την πρόσβαση στη χρηματοδότηση με τους πράσινους στόχους.
Αυτές οι προσεγγίσεις αποδεικνύουν ότι η χρηματοοικονομική καινοτομία μπορεί να άρει τα διαρθρωτικά εμπόδια και να προωθήσει μια νέα γενιά αγροτών που είναι ανθεκτικοί και με όραμα για το μέλλον.
Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για διαρκή αλλαγή
Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία βασίζεται στο αναλυτικό έργο και στα στοιχεία που συγκέντρωσε το δίκτυο της ΚΑΠ της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο δίκαιου και διαφανούς χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος για τους αγρότες. Η στρατηγική προωθεί ένα συνδυασμό χρηματοοικονομικής καινοτομίας και μεταρρυθμίσεων στη διακυβέρνηση, με σκοπό να καταστήσει την πίστωση πιο προσιτή, δίκαιη και προσανατολισμένη στο μέλλον:
-Ένα νέο πακέτο εκκίνησης της ΕΕ για νέους γεωργούς, που συνδυάζει χρηματοδοτική στήριξη, κατάρτιση και συμβουλευτικές υπηρεσίες για να βοηθήσει τους νεοεισερχόμενους να ξεκινήσουν τη δραστηριότητά τους και να διαχειριστούν τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης της επιχείρησής τους.
-Επεκταθέντες μηχανισμοί εγγύησης της ΕΕ και των κρατών μελών για τη μείωση του κόστους δανεισμού και την αύξηση της προθυμίας των τραπεζών να χορηγούν δάνεια σε νέους και μικρούς γεωργούς.
-Ειδικά προγράμματα δανείων και επενδυτικά ταμεία στο πλαίσιο της ΚΑΠ μετά το 2027 για τη χρηματοδότηση της ίδρυσης γεωργικών εκμεταλλεύσεων, της αγοράς γης και της βιώσιμης καινοτομίας.
-Ενισχυμένη συνεργασία με τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και τους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές, με σκοπό τη διασφάλιση εξατομικευμένων χρηματοδοτικών μέσων για την αγροτική ανάπτυξη.
-Καλύτερη παρακολούθηση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και των μέτρων ανανέωσης μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, με σκοπό την προώθηση μιας πιο συνεκτικής πολιτικής στήριξης σε όλα τα κράτη μέλη.
-Στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων και την χρηματοοικονομική παιδεία, βοηθώντας τους νέους γεωργούς να καταρτίσουν βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια και να έχουν αποτελεσματικότερη πρόσβαση στα υπάρχοντα μέσα.
Συνολικά, τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη δημιουργία ισότιμων χρηματοοικονομικών συνθηκών, όπου οι επιχειρηματικοί γεωργοί, ανεξάρτητα από το σημείο εκκίνησης τους, μπορούν να έχουν πρόσβαση στο κεφάλαιο που χρειάζονται για να αναπτυχθούν, να εκσυγχρονιστούν και να συμβάλουν στο βιώσιμο μέλλον της Ευρώπης.
Είμαι σίγουρος ότι θα τα καταφέρουμε!
Σας ευχαριστώ
