Η Κρήτη ως εμπορική πύλη της Μεσογείου
[χρόνος ανάγνωσης 2 λεπτά και 48 δευτ.]
Στη συνεδρίαση της Υποεπιτροπής Νησιωτικών Περιοχών της Βουλής, με θέμα «Η συμβολή του Εμπορίου στην Ανάπτυξη των Νησιών», ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χανίων και Αντιπρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος (ΚΕΕΕ), Αντώνης Ροκάκης, παρουσίασε τις στρατηγικές προτεραιότητες και τις προκλήσεις του εμπορικού κόσμου της Κρήτης σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας. Τη συνεδρίαση προήδρευσε ο Μάνος Κόνσολας, βουλευτής Δωδεκανήσου, ενώ συμμετείχε και ο Χανιώτης βουλευτής Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης, προσδίδοντας ιδιαίτερο βάρος στη φωνή της Κρήτης στο Κοινοβούλιο.
Ο κ. Αντώνης Ροκάκης, εκπροσωπώντας τόσο την Κ.Ε.Ε.Ε. όσο και την επιχειρηματική κοινότητα των Χανίων, υπογράμμισε ότι το Εμπόριο αποτελεί νευραλγικό πυλώνα της νησιωτικής οικονομίας, λειτουργώντας ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην παραγωγή, τη μεταποίηση, τις εξαγωγές και τον τουρισμό. Στα Χανιά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Επιμελητηρίου, λειτουργούν σήμερα 4.252 εμπορικές επιχειρήσεις, αυξημένες κατά 15% σε σχέση με το 2020, αν και η δυναμική αυτή υπολείπεται σημαντικά του συνολικού ρυθμού ανάπτυξης της τοπικής αγοράς. Συνολικά, οι εγγεγραμμένες επιχειρήσεις όλων των κλάδων στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων ανήλθαν από 17.356 το 2020 σε 22.472 σήμερα, σημειώνοντας αύξηση 29,5%.
Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου ανέδειξε επίσης τα ευρήματα της πρόσφατης μελέτης της MRB, σύμφωνα με τα οποία ο Κρητικός πολίτης εμφανίζει υψηλό επιχειρηματικό ένστικτο και ισχυρή εξωστρέφεια με το 61% δηλώνει ότι θα ήθελε να διαθέτει δική του επιχείρηση, έναντι 41,7% πανελλαδικά. Παράλληλα, το 51,4% των πολιτών της Κρήτης αισθάνεται ότι ανταποκρίνεται άνετα στις οικονομικές του υποχρεώσεις, με το ποσοστό φτώχειας να διαμορφώνεται στο 11,1%, σημαντικά χαμηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο.
Η Κρήτη καταγράφει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική, με τον μέσο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ την περίοδο 2022–2024 να εκτιμάται στο 5,6%, έναντι 3,2% της χώρας. Η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία του νησιού υπερβαίνει τα 10 δισ. ευρώ ετησίως, με τον Τουρισμό να παράγει πάνω από το 50% του περιφερειακού πλούτου. Όταν συνυπολογιστούν το Εμπόριο και οι Υπηρεσίες, ο τριτογενής τομέας αγγίζει το 80% της οικονομίας της Κρήτης. Το πρώτο πεντάμηνο του 2026, παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις στη Μέση Ανατολή, το αεροδρόμιο «Δασκαλογιάννης» κατέγραψε αύξηση 14,9% στην επιβατική κίνηση, αν και η υπερπροσφορά κλινών και η μείωση της δαπάνης ανά επισκέπτη δημιουργούν εύλογες ανησυχίες.
Ο πρωτογενής τομέας παραμένει ισχυρός, συνεισφέροντας περίπου το 10% της περιφερειακής οικονομίας και πρωταγωνιστώντας σε εθνικό επίπεδο με το 30% της ελληνικής ελαιοκομίας και το 50% της θερμοκηπιακής παραγωγής. Το αγροδιατροφικό σύμπλεγμα της Κρήτης, συνδυάζοντας πρωτογενή παραγωγή και μεταποίηση, αντιπροσωπεύει το 15% της οικονομίας του νησιού. Παρά τις διεθνείς πιέσεις, ο κλάδος Τροφίμων και Ποτών εξακολουθεί να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των εξαγωγών, καλύπτοντας το 60,7% του συνόλου. Στα Χανιά, οι εξαγωγές σε αξία μειώθηκαν κατά 15,5% το 2025, ενώ σε ποσότητα αυξήθηκαν κατά 6,7%, εξέλιξη που αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στη διεθνή αστάθεια των τιμών του ελαιολάδου.
Ο κ. Αντώνης Ροκάκης αναφέρθηκε και στο οξύ πρόβλημα έλλειψης εργατικού δυναμικού, το οποίο εκτιμάται σε 5.000–6.000 θέσεις, κυρίως στον Τουρισμό και την Εστίαση, με πολλές επιχειρήσεις να λειτουργούν με 10%–20% λιγότερο προσωπικό από το αναγκαίο. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει την ποιότητα υπηρεσιών και αυξάνει το λειτουργικό κόστος, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη αξιοποίησης των πανεπιστημιακών και ερευνητικών δομών της Κρήτης, καθώς οι δραστηριότητες έντασης γνώσης παραμένουν περιορισμένες.
Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό εμπόριο βρίσκεται αντιμέτωπο με διαρκείς πιέσεις. Η πτώση του κύκλου εργασιών κατά 0,8% σε πραγματικούς όρους το τελευταίο τρίμηνο, πριν ακόμη αποτυπωθούν πλήρως οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, προμηνύει δύσκολη συνέχεια. Οι απώλειες εντοπίζονται κυρίως στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα του ελληνικού εμπορίου και εμφανίζουν μείωση 3,1% στον τζίρο, ενώ οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις καταγράφουν αυξήσεις.
Ο πληθωρισμός, που τον Μάιο ανήλθε στο 5% έναντι 3,2% της Ευρωζώνης, επιβαρύνει περαιτέρω την αγοραστική δύναμη και τις αντοχές των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ο κ. Αντώνης Ροκάκης τόνισε ότι η αντιστροφή αυτής της πορείας απαιτεί ολοκληρωμένο πλαίσιο αναπτυξιακών παρεμβάσεων, στοχευμένων χρηματοδοτήσεων και ουσιαστικών φορολογικών και ασφαλιστικών ελαφρύνσεων.
Για το αναπτυξιακό μέλλον των νησιών, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χανίων υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της αρχής της Νησιωτικότητας σε κάθε δημόσια πολιτική. Επισήμανε την ανάγκη αποκλιμάκωσης του μεταφορικού κόστους, ενίσχυσης της συνδεσιμότητας, αναβάθμισης των τοπικών αλυσίδων αξίας, ψηφιακού μετασχηματισμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και επιτάχυνσης των κρίσιμων υποδομών σε οδικά δίκτυα, λιμάνια, ενέργεια και τηλεπικοινωνίες.
Κλείνοντας, ο κ. Αντώνης Ροκάκης τόνισε ότι η Κρήτη βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο βαθιού μετασχηματισμού, με έργα όπως ο ΒΟΑΚ, το αεροδρόμιο Καστελίου και οι ενεργειακές διασυνδέσεις να αναβαθμίζουν το αναπτυξιακό της αποτύπωμα. Με ισχυρό γεωστρατηγικό και παραγωγικό δυναμικό, η Κρήτη μπορεί να εξελιχθεί σε κομβική εμπορική πύλη της Μεσογείου, αρκεί η Πολιτεία να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο πλαίσιο αντιστάθμισης του νησιωτικού κόστους και να θωρακίσει τη γεωπολιτική ασφάλεια του νησιού, ως νοτιότερου συνόρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
