Η έρευνα και η καινοτομία στην οικονομία και διοίκηση

O ρόλος του Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάλυσης, Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του ΠΑ.Κ.Ε.Κ.-ΕΛΜΕΠΑ

του
Χρήστου Φλώρου

Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης ΕΛΜΕΠΑ,
Διευθυντής Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάλυσης,
Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του ΠΑ.Κ.Ε.Κ.-ΕΛΜΕΠΑ,
Καθηγητής Χρηματοοικονομικής

Η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν βασικούς παράγοντες ανάπτυξης στη σύγχρονη οικονομία. Στη σημερινή εποχή της τεχνολογικής εξέλιξης, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί καλούνται να προσαρμόζονται συνεχώς στις νέες συνθήκες της αγοράς. Η αξιοποίηση της έρευνας μπορεί να φέρει σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης στο νέο περιβάλλον αβεβαιότητας.

Η έρευνα στην οικονομία και διοίκηση αφορά τη συστηματική μελέτη δεδομένων, τάσεων και προβλημάτων με σκοπό την εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων. Μέσα από οικονομικές αναλύσεις και μελέτες, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να κατανοούν καλύτερα τις ανάγκες της αγοράς, να προβλέπουν πιθανούς κινδύνους και να λαμβάνουν κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις. Για παράδειγμα, η μείωση του κόστους παραγωγής, σε περιβάλλον πληθωριστικών πιέσεων, με στόχο την αύξηση των κερδών είναι βασικό θέμα έρευνας στην οικονομική των επιχειρήσεων. Γενικότερα, η έρευνα στην οικονομία και διοίκηση των επιχειρήσεων επικεντρώνεται στην ανάπτυξη στρατηγικών και μεθόδων που αυξάνουν την αποδοτικότητα τους με σύγχρονες πρακτικές που περιλαμβάνουν τη σωστή διαχείριση των πόρων και τη βελτίωση της οργάνωσης της επιχείρησης με σκοπό στη λήψη πιο αποτελεσματικών επιχειρηματικών αποφάσεων.

Από την άλλη πλευρά, η καινοτομία αναφέρεται στην εφαρμογή νέων ιδεών, προϊόντων και υπηρεσιών με βασικό εργαλείο τη τεχνολογία (βλ. Τεχνητή Νοημοσύνη, ΤΝ). Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στην καινοτομία αποκτούν σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στους ανταγωνιστές τους, καθώς μπορούν να προσφέρουν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλότερης ποιότητας. Πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι, η ΤΝ βοηθά στη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης και της ποιότητας των οικονομικών πληροφοριών. Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι, η καινοτομία συμβάλλει στη αύξηση της παραγωγικότητας και των κερδών των επιχειρήσεων, ενώ οι σύγχρονες τεχνολογίες βελτιώνουν τον εσωτερικό έλεγχο, καθώς και τη λήψη εταιρικών και επενδυτικών στρατηγικών ενισχύοντας την οικονομική ανάπτυξη.

Στον τομέα της διοίκησης, η καινοτομία συνδέεται άμεσα με τη σύγχρονη μορφή ηγεσίας και στρατηγικής σκέψης. Οι σύγχρονοι μάνατζερ ενθαρρύνουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και τη συνεχή εκπαίδευση των εργαζομένων με σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και νέες τεχνολογίες, όπως η ΤΝ, που βοηθούν στη γρήγορη αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και την οργάνωση των επιχειρήσεων.

Με άλλα λόγια, η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν βασικές κινητήριες δυνάμεις της οικονομίας και της διοίκησης, καθώς ενισχύουν την επιχειρηματικότητα και συμβάλλουν στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Είναι γεγονός ότι, η επένδυση στην επιστημονική γνώση και στις νέες τεχνολογίες δημιουργεί ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον που βοηθά τη βιωσιμότητα και ανάπτυξη σε όλους τους τομείς δραστηριότητας.

Όσον αφορά τη Κρήτη, η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν βασικούς πυλώνες για την οικονομική ανάπτυξη και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του νησιού. Η Κρήτη, με πλούσιο φυσικό πλούτο, ισχυρή αγροτική παραγωγή και τουρισμό αλλά και εξαιρετικά Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα, διαθέτει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης μέσα από την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας. Στη σύγχρονη εποχή, η οικονομική πρόοδος βασίζεται κυρίως στην ικανότητα η γνώση και η καινοτομία να προσαρμόζονται άμεσα στις νέες απαιτήσεις της κοινωνίας. Έτσι, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί πρέπει να αξιοποιούν τη γνώση και να δημιουργούν καινοτόμες λύσεις που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες με σκοπό την οικονομική πρόοδο και ανάπτυξη της κοινωνίας.

Η έρευνα συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, και αυτό παρατηρείται έντονα τα τελευταία χρόνια στη Κρήτη, όπου τα πανεπιστήμια – Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ), Πολυτεχνείο Κρήτης – και τα ερευνητικά κέντρα του νησιού, όπως το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), το ΕΛΚΕΘΕ, το ΜΑΙΧ και ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, παράγουν σημαντικό επιστημονικό έργο και στηρίζουν την καινοτομία σε πολλούς τομείς. Μέσα από σημαντικά ερευνητικά προγράμματα, τις νέες τεχνολογίες και μεθόδους παραγωγής, δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες που μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός ισχυρού αναπτυξιακού μοντέλου για το νησί.

Είναι γεγονός ότι ο ρόλος της καινοτομίας στον αγροτικό τομέα, μέσω σύγχρονων τεχνολογιών στη γεωργία (έξυπνα συστήματα άρδευσης και ψηφιακές εφαρμογές παρακολούθησης των καλλιεργειών), βοηθούν στην αύξηση της παραγωγής και στη μείωση του κόστους. Επιπλέον, η καινοτομία επηρεάζει θετικά και τον τουρισμό της Κρήτης. Οι σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες συμβάλλουν στην προσέλκυση περισσότερων επισκεπτών. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε νέες υπηρεσίες και στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών/προϊόντων τους, μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες τους και να ενισχύσουν την τοπική οικονομία. Έτσι, η έρευνα και η καινοτομία μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της Κρήτης, με ορθολογική χρήση διαθέσιμων πόρων. Συνεπώς, η αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, η στήριξη των νέων επιχειρήσεων και η επένδυση στις νέες τεχνολογίες μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Η Κρήτη έχει όλες τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε ένα ισχυρό κέντρο ανάπτυξης και καινοτομίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη τη προσεχή περίοδο με ορόσημο το 2030. Ο σύγχρονος Βόρειος Οδικός Άξονας (ΒΟΑΚ), το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι, η ηλεκτρική διασύνδεση με την ηπειρωτική χώρα, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), η ανάδειξη σε κόμβο τηλεπικοινωνιών (δίκτυα-μεταφορά δεδομένων-ψηφιακές υπηρεσίες), βοηθούν στην οικονομική ανάπτυξη μέσω της διασύνδεσης της σύγχρονης επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογικής καινοτομίας. Ο ρόλος της επιστημονικής γνώσης είναι κομβικός αφού ενισχύει την εθνική και περιφερειακή οικονομία – με άλλα λόγια, ως κόμβος ενέργειας, μεταφορών, τεχνολογίας και στρατηγικών υποδομών η Κρήτη μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο ανάπτυξης στο προσεχές μέλλον δίνοντας περισσότερη έμφαση στη διασύνδεση της επιστημονικής γνώσης με την αγορά. Είναι γεγονός ότι, οι επιστημονικές ανακαλύψεις, οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτόμες ιδέες μπορούν να μετατραπούν σε προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρηματικές δραστηριότητες που θα ενισχύσουν την οικονομία του νησιού ώστε να μιλάμε για νέες θέσεις εργασίας αλλά και επενδύσεις που θα αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα της Κρήτης στο προσεχές μέλλον.

Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζει το Ινστιτούτο Οικονομικής Ανάλυσης, Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του Πανεπιστημιακού Κέντρου Έρευνας και Καινοτομίας (ΠΑ.Κ.Ε.Κ.), της Σχολής Επιστημών Διοίκησης και Οικονομίας (ΣΕΔΟ) του ΕΛΜΕΠΑ, μοναδικό στη Κρήτη, το οποίο έχει ως αποστολή την ανάπτυξη – και με διεπιστημονικό χαρακτήρα – βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας και της Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης, την προαγωγή της διεπιστημονικής γνώσης, την αποτελεσματική αλληλεπίδραση εκπαίδευσης και έρευνας, την καλλιέργεια της αριστείας, την κατάρτιση και αξιοποίηση ερευνητικού δυναμικού, καθώς και την ικανοποίηση των αναπτυξιακών αναγκών και τη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο (βλ. https://hmu.gr/ereyna/panepistimiako-ereynitiko-kentro/).

Έτσι, το Ινστιτούτο Οικονομικής Ανάλυσης, Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του ΠΑ.Κ.Ε.Κ., διεξάγει κάθε είδους σχετική έρευνα, ενισχύοντας τις ερευνητικές δραστηριότητες της Σχολής Επιστημών Διοίκησης και Οικονομίας του ΕΛΜΕΠΑ υποστηρίζοντας νέες δομές συνεργατικής έρευνας, εκπονώντας μελέτες, αξιοποιώντας τα ερευνητικά αποτελέσματα που παράγονται από τις δραστηριότητές του, συμβάλλοντας στη δημιουργία νέας γενιάς ερευνητών με υψηλό επίπεδο και διεπιστημονικότητα γνώσεων, αλλά και υποστηρίζοντας παράλληλα τις ερευνητικές ομάδες της ΣΕΔΟ, βοηθώντας περαιτέρω στην εξειδίκευση των φοιτητών και των διδακτόρων-μεταδιδακτόρων, στην προσέλκυση επιστημόνων εγνωσμένου κύρους, στη διασύνδεση με την κοινωνία και στη διάχυση και μεταφορά σύγχρονης γνώσης με σκοπό την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης.

Έτσι, τα μέλη του Ινστιτούτου τα οποία προέρχονται από διάφορα Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της ημεδαπής και αλλοδαπής, δραστηριοποιούνται μεταξύ άλλων στις ακόλουθες ερευνητικές περιοχές και γνωστικά αντικείμενα, που αφορούν στα ερευνητικά εργαστήρια των Τμημάτων της ΣΕΔΟ, δίνοντας έμφαση πάντα στη διεπιστημονική σύνδεσή τους: Ανάλυση και μελέτη επίκαιρων θεμάτων της Λογιστικής, Χρηματοοικονομική και Τραπεζική Διοίκηση, Εφαρμοσμένη οικονομική ανάλυση – τραπεζικές, λογιστικές και οικονομικές εφαρμογές, Ανάλυση Αγορών χρήματος, κεφαλαίου και παραγώγων, Ανάλυση αγορών εμπορευμάτων και ενέργειας, Μάρκετινγκ – μάνατζμεντ τουριστικών υπηρεσιών και επιχειρήσεων, Στρατηγική επιχειρήσεων και οργανισμών, Συμπεριφορά καταναλωτή και ανάλυση δεδομένων, Ηλεκτρονικό εμπόριο – Σύγχρονες μορφές επιχειρηματικότητας, Αστικός – Περιφερειακός σχεδιασμός και οικονομική ανάλυση, Ηλεκτρονική Επιχειρηματική Ευφυΐα, Τεχνολογίες Ψηφιακού Μάρκετινγκ, Λήψη Επιχειρηματικών Αποφάσεων με Ανάλυση Δεδομένων, Διοικητική Επιστήμη και Νέες Τεχνολογίες, Διαχείριση Γνώσης με την Επιστήμη Δεδομένων. Συγκεκριμένα, τα μέλη του Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάλυσης, Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του ΠΑ.Κ.Ε.Κ.-ΕΛΜΕΠΑ συμμετέχουν σε Διεθνή Συνέδρια και Ημερίδες με εισηγήσεις σε επίκαιρα θέματα, εκπονούν μελέτες και αναλύουν επιστημονικά θέματα που αφορούν την μετάβαση της Κρήτης σε ένα καινοτόμο και βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο.

Συμπερασματικά, η γνώση και η έρευνα των θεμελιωδών μηχανισμών που προσφέρει το Ινστιτούτο βοηθούν στη καλύτερη κατανόηση των συνθηκών που επικρατούν στις επιχειρήσεις, στους οργανισμούς και τις αγορές και ευνοούν τον αποτελεσματικότερο σχεδιασμό μελλοντικών επιχειρηματικών αποφάσεων. Λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές προκλήσεις λόγω του πολιτικο-οικονομικού περιβάλλοντος που μεταβάλλεται συνεχώς, τις γεωπολιτικές συγκρούσεις και τον έντονο ανταγωνισμό, η διεπιστημονικότητα του Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάλυσης, Επιχειρηματικότητας και Τουρισμού του ΠΑ.Κ.Ε.Κ.-ΕΛΜΕΠΑ παίζει σημαντικό ρόλο σε ένα μέλλον που απαιτεί περισσότερες δεξιότητες στρατηγικής σκέψης, έμφαση στην οικονομική βιωσιμότητα, υποστήριξη της καινοτομίας και ψηφιακές δραστηριότητες που μπορούν να μεταμορφώσουν σημαντικά τα οικονομικά και τις λειτουργίες μιας επιχείρησης και ενός σύγχρονου οργανισμού.