[χρόνος ανάγνωσης 1 λεπτό και 54 δευτ.]
Η Ελλάδα προετοιμάζει ένα από τα πιο ελκυστικά projects αστικής ανάπλασης της επόμενης δεκαετίας, καθώς η μετεγκατάσταση του αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης» στο νέο αερολιμένα Καστελίου απελευθερώνει μια σπάνια παραθαλάσσια έκταση εντός του αστικού ιστού του Ηρακλείου. Το κυβερνητικό σήμα για υψηλές προσδοκίες ήρθε από τον υπουργό Οικονομίας και Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος εκτίμησε ότι η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε «μικρό Ελληνικό».
Το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι ήδη έντονο. Μεγάλοι ελληνικοί και διεθνείς όμιλοι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, προετοιμάζοντας θέσεις ενόψει μιας διαδικασίας που αναμένεται να είναι εξαιρετικά ανταγωνιστική. Στο επίκεντρο βρίσκονται εταιρείες real estate με εμπειρία σε μεγάλης κλίμακας αναπλάσεις, επενδυτικά funds που βλέπουν στην παραθαλάσσια έκταση μια ευκαιρία υψηλής απόδοσης στον τουρισμό και τη φιλοξενία, αλλά και όμιλοι τεχνολογίας που εξετάζουν τη δημιουργία ενός νέου «innovation district» σε συνεργασία με τις πανεπιστημιακές και ερευνητικές δομές της Κρήτης. Το γεγονός ότι η έκταση είναι ενιαία, παραθαλάσσια και με δυνατότητα ανάπτυξης μεικτών χρήσεων αποτελεί σπάνιο πλεονέκτημα για τα ελληνικά δεδομένα.
Η αξιοποίηση της περιοχής μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικά μοντέλα, ανάλογα με τις προτεραιότητες της Πολιτείας και τις προτάσεις των επενδυτών. Στο τραπέζι βρίσκεται η δημιουργία ενός νέου πολυλειτουργικού αστικού πυρήνα με κατοικίες, εμπορικές χρήσεις, ξενοδοχεία, πολιτιστικούς χώρους και πράσινες ζώνες, σε μια λογική αντίστοιχη με το Ελληνικό αλλά σε μικρότερη κλίμακα. Παράλληλα εξετάζεται η ανάπτυξη ενός τουριστικού και συνεδριακού υπερκόμβου που θα ενισχύσει το city break και το MICE tourism, καθώς και η δημιουργία ενός τεχνολογικού πάρκου που θα φιλοξενεί startups, ερευνητικά κέντρα και εταιρείες υψηλής τεχνολογίας. Το επικρατέστερο σενάριο, ωστόσο, φαίνεται να είναι ένα υβριδικό μοντέλο που θα συνδυάζει όλες τις παραπάνω χρήσεις, δημιουργώντας έναν νέο αστικό προορισμό που θα λειτουργεί 12 μήνες τον χρόνο.
Η διεθνής εμπειρία προσφέρει πολύτιμα παραδείγματα. Το Tempelhof στο Βερολίνο μετατράπηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους αστικούς πράσινους χώρους της Ευρώπης, το Kai Tak στο Χονγκ Κονγκ εξελίχθηκε σε μια νέα παραθαλάσσια πόλη με μαρίνα και εμπορικά κέντρα, ενώ το Meigs Field στο Σικάγο έγινε πάρκο και πολιτιστικός χώρος που αναβάθμισε την ποιότητα ζωής. Το Ελληνικό στην Αθήνα αποτελεί το μεγαλύτερο έργο αστικής ανάπλασης στη Μεσόγειο και λειτουργεί ήδη ως benchmark για κάθε αντίστοιχη επένδυση στη χώρα. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι οι αναπλάσεις πρώην αεροδρομίων μπορούν να αποτελέσουν μοχλό μετασχηματισμού για ολόκληρες πόλεις.
Το χρονοδιάγραμμα για το Ηράκλειο διαμορφώνεται από δύο βασικούς παράγοντες: την ολοκλήρωση του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι και την προετοιμασία του θεσμικού πλαισίου για την αξιοποίηση της έκτασης. Η λειτουργία του νέου αεροδρομίου τοποθετείται στο 2026–2027, οπότε και η έκταση του «Ν. Καζαντζάκης» θα απελευθερωθεί. Το 2027 αναμένεται η εκπόνηση του masterplan και της στρατηγικής μελέτης που θα καθορίσουν χρήσεις γης, ύψη, πράσινες ζώνες και περιβαλλοντικές προδιαγραφές. Ο διεθνής διαγωνισμός προβλέπεται για το 2028, ενώ η ανάδειξη αναδόχου και η έναρξη των έργων τοποθετούνται στην περίοδο 2029–2030, με ορίζοντα υλοποίησης δεκαετίας.
Η αξιοποίηση της έκτασης μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης για το Ηράκλειο και την Κρήτη συνολικά. Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, η αναβάθμιση του αστικού ιστού, η ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος, η προσέλκυση επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας και η αύξηση των αξιών γης συνθέτουν ένα νέο αναπτυξιακό οικοσύστημα με μακροπρόθεσμο αντίκτυπο.
