Το ESG δεν είναι απλά η επόμενη υποχρέωση των επιχειρήσεων | Είναι η επόμενη προϋπόθεση χρηματοδότησής τους

Του Εμμανουήλ Ι. Βασιλάκη
Οικονομολόγος – Λογιστής Σύμβουλος Επιχειρήσεων Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Φοροεπίλυσις Α.Ε.

Εισαγωγή

Τα τελευταία χρόνια, ο όρος ESG εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στις συζητήσεις γύρω από την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Για πολλούς επιχειρηματίες, ιδιαίτερα στον χώρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, πρόκειται για έναν όρο που μοιάζει να αφορά κυρίως τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, τους χρηματιστηριακούς οργανισμούς ή τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε διεθνείς αγορές.

Η πραγματικότητα, όμως, εξελίσσεται διαφορετικά.

Οι αρχές της βιωσιμότητας και τα κριτήρια ESG επηρεάζουν πλέον ολόκληρο το επιχειρηματικό οικοσύστημα. Από την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση μέχρι τις συνεργασίες με πελάτες και προμηθευτές, η αξιολόγηση μιας επιχείρησης δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στα οικονομικά της αποτελέσματα. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί, διαχειρίζεται τους πόρους της, αντιμετωπίζει τους εργαζομένους της και οργανώνει τη διοίκησή της αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

Το ESG δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική συζήτηση. Μετατρέπεται σταδιακά σε έναν νέο δείκτη επιχειρηματικής αξιοπιστίας και ανταγωνιστικότητας.

Τι είναι το ESG;

Τα αρχικά ESG προέρχονται από τις λέξεις:
Environmental (Περιβάλλον)
Social (Κοινωνία)
Governance (Εταιρική Διακυβέρνηση)
Το ESG αποτελεί ένα πλαίσιο αξιολόγησης που εξετάζει όχι μόνο το οικονομικό αποτέλεσμα μιας επιχείρησης αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτό επιτυγχάνεται.
Στην πράξη, επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήματα όπως:

• Πόσο υπεύθυνα διαχειρίζεται η επιχείρηση την ενέργεια και τους φυσικούς πόρους;
• Πώς αντιμετωπίζει τους εργαζομένους της;
• Ποιες είναι οι σχέσεις της με την τοπική κοινωνία;
• Υπάρχουν διαδικασίες διαφάνειας και λογοδοσίας;
• Πώς διαχειρίζεται τους επιχειρηματικούς κινδύνους;
  Το ESG δεν μετρά μόνο τα οικονομικά αποτελέσματα. Μετρά και την ποιότητα της επιχειρηματικής λειτουργίας.

Γιατί αφορά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;

Στην Ελλάδα, περισσότερο από το 99% των επιχειρήσεων ανήκουν στην κατηγορία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Είναι εύλογο, λοιπόν, πολλοί επιχειρηματίες να θεωρούν ότι οι νέες απαιτήσεις βιωσιμότητας δεν τους αφορούν άμεσα.

Ωστόσο, η επιχειρηματική πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση μπορεί να μη δημοσιεύει έκθεση βιωσιμότητας, αλλά συνεργάζεται καθημερινά με πελάτες, προμηθευτές, τράπεζες και οργανισμούς που ήδη εφαρμόζουν κριτήρια ESG.

Ένα ξενοδοχείο συνεργάζεται με διεθνείς ταξιδιωτικούς οργανισμούς. Ένας παραγωγός τροφίμων προμηθεύει μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Μια μεταποιητική επιχείρηση συμμετέχει σε εφοδιαστικές αλυσίδες που ζητούν ολοένα και περισσότερα στοιχεία βιωσιμότητας.

Η ενσωμάτωση των αρχών ESG παύει να αποτελεί προαιρετική επιλογή και εξελίσσεται σε παράγοντα επιχειρηματικής επιβίωσης.

Περιβάλλον: προστατεύοντας έναν πολύτιμο πόρο

Η περιβαλλοντική διάσταση του ESG είναι ίσως η πιο γνωστή.
Η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, η εξοικονόμηση νερού, η ορθή διαχείριση αποβλήτων και η υιοθέτηση φιλικότερων προς το περιβάλλον πρακτικών αποτελούν βασικά στοιχεία αξιολόγησης.

Για πολλές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στην Κρήτη, το περιβάλλον δεν αποτελεί απλώς ένα φυσικό αγαθό. Αποτελεί τη βάση της οικονομικής τους δραστηριότητας.

Ο τουρισμός εξαρτάται από την ποιότητα του φυσικού τοπίου. Η αγροδιατροφή βασίζεται στη σωστή διαχείριση των φυσικών πόρων. Η μεταποίηση και το εμπόριο επηρεάζονται άμεσα από το ενεργειακό κόστος.

Η περιβαλλοντική υπευθυνότητα δεν είναι μόνο ζήτημα ευαισθησίας. Είναι ζήτημα μακροχρόνιας βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας.

Κοινωνία: επένδυση στους ανθρώπους

Πίσω από κάθε επιτυχημένη επιχείρηση βρίσκονται οι άνθρωποί της.

Η προσέλκυση και διατήρηση κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Οι συνθήκες εργασίας, οι ευκαιρίες εκπαίδευσης, η ίση μεταχείριση, η ασφάλεια και η επαγγελματική ανάπτυξη αποτελούν πλέον στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα τη φήμη και την αποτελεσματικότητα μιας επιχείρησης.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η σχέση της επιχείρησης με την τοπική κοινωνία.

Οι επιχειρήσεις που στηρίζουν την τοπική οικονομία, συνεργάζονται με τοπικούς προμηθευτές και συμβάλλουν στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής δημιουργούν ισχυρότερους δεσμούς εμπιστοσύνης με το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούνται.

Διακυβέρνηση: η αξία της διαφάνειας

Η τρίτη διάσταση του ESG αφορά την εταιρική διακυβέρνηση.

Παρότι ο όρος συχνά συνδέεται με μεγάλες εισηγμένες εταιρείες, στην πραγματικότητα αφορά κάθε επιχείρηση ανεξαρτήτως μεγέθους.

Η ύπαρξη σαφών διαδικασιών, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία, η σωστή διαχείριση κινδύνων και η διαφάνεια στις επιχειρηματικές αποφάσεις αποτελούν στοιχεία που ενισχύουν την αξιοπιστία μιας επιχείρησης.
Σε μια εποχή όπου η εμπιστοσύνη αποτελεί σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι επιχειρηματική αναγκαιότητα.

ESG και τραπεζική χρηματοδότηση: η νέα πραγματικότητα

Ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι η σύνδεση του ESG με τη χρηματοδότηση.
Μέχρι πρόσφατα,
οι τράπεζες αξιολογούσαν κυρίως οικονομικούς δείκτες όπως η κερδοφορία, η ρευστότητα και η πιστοληπτική ικανότητα μιας επιχείρησης.

Σήμερα, η εικόνα αυτή αλλάζει.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από το πλαίσιο της βιώσιμης χρηματοδότησης, ενθαρρύνει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να λαμβάνουν υπόψη και περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και διοικητικούς κινδύνους κατά την αξιολόγηση επιχειρηματικών δανείων και επενδύσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις καλούνται να παρέχουν πληροφορίες που σχετίζονται με ζητήματα ESG κατά τη διαδικασία αξιολόγησης αιτημάτων χρηματοδότησης.

Σε ενημερωτικές δράσεις και workshops τραπεζικών ιδρυμάτων, δίνεται πλέον ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο με τον οποίο οι δείκτες ESG επηρεάζουν τη συνολική εικόνα μιας επιχείρησης. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η βιωσιμότητα δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά θέμα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, αλλά παράγοντα που επηρεάζει άμεσα τις δυνατότητες χρηματοδότησης και ανάπτυξης.
Οι επιχειρήσεις που θα μπορέσο
υν να αποδείξουν ότι λειτουργούν με υπευθυνότητα, διαφάνεια και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό είναι πιθανό να διαθέτουν σημαντικό πλεονέκτημα στο χρηματοδοτικό περιβάλλον των επόμενων ετών.

Η περίπτωση της Κρήτης

Η Κρήτη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα περιοχής όπου οι αρχές του ESG συνδέονται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη.

Ο τουρισμός, η αγροδιατροφή, η μεταποίηση και οι υπηρεσίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος, στην κοινωνική συνοχή και στην αξιοπιστία των επιχειρήσεων.

Η προστασία των φυσικών πόρων, η στήριξη της τοπικής παραγωγής, η ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας αποτελούν πρακτικές που συνδέονται άμεσα με τη φιλοσοφία του ESG.

Για τις επιχειρήσεις της Κρήτης, η βιωσιμότητα μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο υποχρέωση αλλά και σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μια διεθνή αγορά που αλλάζει διαρκώς.

Αντί επιλόγου

Για πολλά χρόνια η επιτυχία μιας επιχείρησης μετριόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τους οικονομικούς της δείκτες. Σήμερα, η εικόνα αυτή μεταβάλλεται.

Οι πελάτες, οι επενδυτές, οι συνεργάτες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται η επιχειρηματική αξία.

Το ESG δεν είναι μια παροδική τάση ούτε μια υποχρέωση που αφορά μόνο τις μεγάλες εταιρείες. Είναι μια νέα επιχειρηματική πραγματικότητα που επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αξιολογούνται, χρηματοδοτούνται και αναπτύσσονται.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η πρόκληση δεν είναι να προσαρμοστούν όταν οι αλλαγές θα έχουν πλέον επιβληθεί. Η πρόκληση είναι να προετοιμαστούν έγκαιρα, ώστε να μετατρέψουν τη βιωσιμότητα από υποχρέωση σε ευκαιρία.

Διότι στο επιχειρηματικό περιβάλλον που διαμορφώνεται, η βιωσιμότητα δεν αποτελεί μόνο δείκτη ευθύνης. Αποτελεί πλέον και δείκτη αξιοπιστίας, ανάπτυξης και πρόσβασης στο μέλλον.

Πηγή 28ο τεύχος Κρητών Επιχειρείν