Αναδιαμόρφωση ανάπτυξης λόγω ανεργίας των νέων
[χρόνος ανάγνωσης 2 λεπτά και 11 δευτ.]
Η παγκόσμια αγορά εργασίας εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας, καθώς η ανεργία των νέων αυξάνεται ξανά, ανατρέποντας προσδοκίες και υπονομεύοντας τις προοπτικές ανάπτυξης σε πολλές οικονομίες. Η νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, «Παγκόσμιες τάσεις απασχόλησης για τους νέους 2026: Επιστροφή στο μέλλον» (επισυνάπτεται), καταγράφει μια ανησυχητική πραγματικότητα πως η στασιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης, η αδύναμη δημιουργία θέσεων εργασίας και οι γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η είσοδος των νέων στην αγορά εργασίας γίνεται ολοένα πιο δύσκολη.
Το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας των νέων έφτασε το 12,4% το 2025, αντιστοιχώντας σε 67 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 15 έως 24 ετών. Παράλληλα, το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης αυξήθηκε στο 20%, επηρεάζοντας περισσότερους από 257 εκατομμύρια ανθρώπους. Η αύξηση αυτή δεν περιορίζεται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες· αντίθετα, ορισμένες από τις πιο απότομες μεταβολές καταγράφονται σε χώρες υψηλότερου εισοδήματος, όπου οι νέοι αντιμετωπίζουν πλέον ένα περιβάλλον εργασίας που δεν ανταποκρίνεται στις δεξιότητες και τις προσδοκίες τους.
Στη Βόρεια Αμερική, η ανεργία των νέων αυξήθηκε από 8,3% το 2023 σε 9,8% το 2025, ενώ στη Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη παραμένει σταθερά υψηλή στο 15%. Η συρρίκνωση των θέσεων εργασίας μεσαίας εξειδίκευσης – παραδοσιακά σημείων εισόδου για τους νέους – δημιουργεί ένα κενό που δεν καλύπτεται από νέες ευκαιρίες. Επαγγέλματα γραφείου, διοίκησης, υπηρεσιών, πωλήσεων και μεταποίησης μειώνονται, ενώ η τεχνολογική αλλαγή επιταχύνει τη μετάβαση σε ένα μοντέλο όπου οι δεξιότητες υψηλής εξειδίκευσης γίνονται απαραίτητες.
Στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, η εικόνα είναι διαφορετική αλλά εξίσου ανησυχητική. Τα χαμηλά ποσοστά ανεργίας κρύβουν μια πραγματικότητα εκτεταμένης επισφάλειας, καθώς οι νέοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να παραμείνουν άνεργοι και στρέφονται σε άτυπες ή ασταθείς μορφές εργασίας. Σχεδόν εννέα στους δέκα νέους εργαζόμενους ηλικίας 15 έως 29 ετών σε χώρες χαμηλού και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος απασχολούνται άτυπα, χωρίς πρόσβαση σε σταθερά εισοδήματα ή κοινωνική προστασία. Η υποσαχάρια Αφρική αντιμετωπίζει τις ισχυρότερες δημογραφικές πιέσεις, με ελάχιστες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας και υψηλά ποσοστά NEET.
Τα Αραβικά Κράτη και η Βόρεια Αφρική καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων παγκοσμίως, με 26,2% και 22,6% αντίστοιχα. Σε αυτές τις περιοχές, τουλάχιστον ένας στους τρεις νέους βρίσκεται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, γεγονός που υποδηλώνει μια βαθιά δομική κρίση.
Η τεχνολογία προσθέτει μια νέα διάσταση στην πρόκληση. Η έκθεση του ILO διαπιστώνει ότι το 6,1% των θέσεων εργασίας που κατέχουν νέοι αφορά επαγγέλματα ιδιαίτερα εκτεθειμένα στις αλλαγές που επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Πολλές από αυτές τις θέσεις επικαλύπτονται με επαγγέλματα μεσαίας εξειδίκευσης που ήδη συρρικνώνονται, ενώ η ζήτηση αυξάνεται σε τεχνικά επαγγέλματα υψηλής γνώσης στους τομείς της επιστήμης, της υγείας και της μηχανικής. Η ανάγκη για πρόσβαση σε σύγχρονες δεξιότητες, δια βίου μάθηση και προγράμματα κατάρτισης γίνεται πλέον κεντρική προϋπόθεση για την προσαρμογή των νέων στις νέες συνθήκες.
Η έκθεση του ILO καταλήγει ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο η δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, αλλά η διασφάλιση ότι αυτές οι θέσεις προσφέρουν ασφάλεια, αξιοπρέπεια και πραγματικές προοπτικές. Η νέα κρίση απασχόλησης των νέων δεν είναι μια παροδική ανωμαλία· είναι ένα δομικό φαινόμενο που συνδέεται με την επιβράδυνση της ανάπτυξης, την τεχνολογική μετάβαση και τις δημογραφικές πιέσεις. Η αντιμετώπισή της απαιτεί συντονισμένες πολιτικές, επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κοινωνική προστασία, καθώς και ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που δεν αφήνει τους νέους πίσω.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, η πρόσβαση των νέων σε αξιοπρεπή εργασία δεν αποτελεί μόνο κοινωνική ανάγκη, είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των κοινωνιών. Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από το κατά πόσο οι οικονομίες μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου οι νέοι έχουν πραγματικές ευκαιρίες να χτίσουν το μέλλον τους.
Ολόκληρη η Έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας
